{"id":140,"date":"2022-01-07T10:42:28","date_gmt":"2022-01-07T09:42:28","guid":{"rendered":"https:\/\/dlf.uzh.ch\/openbooks\/amor\/?post_type=chapter&#038;p=140"},"modified":"2022-05-08T10:32:42","modified_gmt":"2022-05-08T08:32:42","slug":"xv-grammatik-2","status":"publish","type":"chapter","link":"https:\/\/dlf.uzh.ch\/openbooks\/amor\/chapter\/xv-grammatik-2\/","title":{"raw":"Grammatik","rendered":"Grammatik"},"content":{"raw":"<h1 style=\"text-align: justify\"><b><span>15 Das passive Partizip der Vorzeitigkeit (PPV)<\/span><\/b><\/h1>\r\n<div style=\"text-align: justify\">\r\n\r\n<span lang=\"DE\">Das PPV ist die vierte Form der Stammformen. Wie der Name schon sagt, ist das PPV immer\u00a0<\/span><strong><span lang=\"DE\">passiv<\/span><\/strong><span lang=\"DE\" style=\"font-size: 1em\">\u00a0und\u00a0<\/span><strong><span lang=\"DE\">vorzeitig<\/span><\/strong><span lang=\"DE\" style=\"font-size: 1em\">\u00a0zu der Handlung des \u00fcbergeordneten Satzes.<\/span>\r\n\r\n<\/div>\r\n<h2>15.1 Bildung<\/h2>\r\n<div>\r\n<p style=\"text-align: justify\">Grunds\u00e4tzlich wird das PPV gebildet, indem man ein Suffix an den Stamm des Verbs anf\u00fcgt:<\/p>\r\n<span style=\"color: #0000ff\">Stamm<\/span> + <span style=\"color: #ff0000\">t<\/span> + die Endungen us, a, um (Adjektivendungen der 1.\/2. Deklination)\r\n<table style=\"border-collapse: collapse;width: 100%\" border=\"0\">\r\n<tbody>\r\n<tr>\r\n<td style=\"width: 33.333333333333336%\"><span style=\"color: #0000ff\">clama<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">-<\/span>t<span style=\"color: #333333\">-<\/span><\/span>us<\/td>\r\n<td style=\"width: 33.333333333333336%\"><span style=\"color: #0000ff\">clama<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">-<\/span>t<span style=\"color: #333333\">-<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">a<\/span><\/td>\r\n<td style=\"width: 33.333333333333336%\"><span style=\"color: #0000ff\">clama<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">-<\/span>t<span style=\"color: #333333\">-<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">u<\/span>m<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td style=\"width: 33.333333333333336%\"><span style=\"color: #0000ff\">audi<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">-<\/span>t<span style=\"color: #333333\">-<\/span><\/span>us<\/td>\r\n<td style=\"width: 33.333333333333336%\"><span style=\"color: #0000ff\">audi<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">-<\/span>t<span style=\"color: #333333\">-<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">a<\/span><\/td>\r\n<td style=\"width: 33.333333333333336%\"><span style=\"color: #0000ff\">audi<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">-<\/span>t<span style=\"color: #333333\">-<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">u<\/span>m<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\nDabei kommt es teilweise zu Lautver\u00e4nderungen:\r\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: justify\">a) Die Verben der 2. Konjugation bilden das PPV auf -i-<span style=\"color: #ff0000\">t<\/span>-um:<em> <span style=\"color: #0000ff\">habi<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">-<\/span>t<\/span>-um<\/em>, <em><span style=\"color: #0000ff\">moni<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">-<\/span>t<span style=\"color: #333333\">-<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">u<\/span>m<\/em><\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 40px\">b) Bei manchen Verben f\u00e4llt der Vokal weg: <em><span style=\"color: #0000ff\">cap<\/span>\u00f8<span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">-<\/span>t<span style=\"color: #333333\">-<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">u<\/span>m<\/em>, <em><span style=\"color: #0000ff\">aper<\/span>\u00f8<span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">-<\/span>t<span style=\"color: #333333\">-<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">u<\/span>m<\/em><\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 40px\">c) d + t oder t + t wird oft zu -ss-: <em><span style=\"color: #0000ff\">miss<\/span>-um<\/em><\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 40px\">d) Die Mittelsilbenschw\u00e4chung (\u2192 L7) kommt oft in zusammengesetzten Verben vor: <em><span style=\"color: #0000ff\">interfec<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">-<\/span>t<span style=\"color: #333333\">-<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">um<\/span><\/em><\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 40px\">e) Bei wenigen Verben ist das PPV von einem anderen Stamm gebildet, zum Beispiel bei <em>ferre<\/em>:\u00a0<em><span style=\"color: #0000ff\">la<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">-<\/span>t<span style=\"color: #333333\">-<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">u<\/span>m<\/em> und <em>tollere<\/em>: <em><span style=\"color: #0000ff\">subla<\/span>-<span style=\"color: #ff0000\">t<\/span>-um<\/em>.<\/p>\r\n\r\n<h2>15.2 Verwendung<\/h2>\r\n<p style=\"text-align: justify\">Das <span style=\"color: #ff0000\">PPV<\/span> kann wie ein Adjektiv mit einem Substantiv in jedem Kasus stehen. Dann nennt man es ein <strong>Participium coniunctum (PC)<\/strong>, weil es mit seinem <span style=\"color: #ff6600\">Bezugswort<\/span> (Subjekt, Objekt, Adverbiale) <strong>verbunden<\/strong> ist.<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: justify\"><em>Sabini <span style=\"color: #ff6600\">filias<\/span> <span style=\"color: #ff0000\">raptas<\/span> servare voluerunt.<\/em> \u2014 Die Sabiner wollten ihre <span style=\"color: #ff0000\">geraubten<\/span> <span style=\"color: #ff6600\">T\u00f6chter<\/span> retten.<\/p>\r\n\r\n<\/div>\r\n<h2 style=\"text-align: justify\">15.3 \u00dcbersetzung<\/h2>\r\n<div>\r\n<p style=\"text-align: justify\">Grunds\u00e4tzlich kann das PC auf f\u00fcnf verschiedene Weisen \u00fcbersetzt werden. Achte dabei immer auf das Zeitverh\u00e4ltnis: Das <span style=\"color: #ff0000\">PPV<\/span> steht vorzeitig zur Handlung des Pr\u00e4dikats.<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 40px\"><em>Antigona <span style=\"color: #ff0000\">capta<\/span> ad regem ducitur.<\/em><\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 40px\">w\u00f6rtlich: Die <span style=\"color: #ff0000\">gefangene<\/span> Antigone wird zum K\u00f6nig gef\u00fchrt.<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 40px\">mit einem Relativsatz: Antigone, <span style=\"color: #ff0000\">die gefangen worden ist<\/span>, wird zum K\u00f6nig gef\u00fchrt.<\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 40px\">mit einem adverbialen Nebensatz:\u00a0<span style=\"text-align: initial;font-size: 1em\"><span style=\"color: #ff0000\">Als\/Weil sie gefangen worden ist<\/span>, wird Antigone zum K\u00f6nig gef\u00fchrt.<\/span><\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 40px\">mit zwei Haupts\u00e4tzen:\u00a0<span style=\"text-align: initial;font-size: 1em\"><span style=\"color: #ff0000\">Antigone ist gefangen worden.<\/span> Danach\/Deswegen wird sie zum K\u00f6nig gef\u00fchrt.<\/span><\/p>\r\n<p style=\"padding-left: 40px\">mit einem pr\u00e4positionalen Ausdruck:\u00a0<span style=\"text-align: initial;font-size: 1em\"><span style=\"color: #ff0000\">Nach ihrer Gefangennahme<\/span> wird Antigone zum K\u00f6nig gef\u00fchrt.<\/span><\/p>\r\nDie Sinnrichtung muss zum Kontext passen.\r\n<table>\r\n<tbody>\r\n<tr class=\"shaded\">\r\n<td style=\"width: 116px\"><span style=\"color: #333333\">Sinnrichtung<\/span><\/td>\r\n<td style=\"width: 133px\"><span style=\"color: #333333\">Subjunktion<\/span><\/td>\r\n<td style=\"width: 162px\"><span style=\"color: #333333\">Adverb<\/span><\/td>\r\n<td style=\"width: 74.90625px\"><span style=\"color: #333333\">Pr\u00e4position<\/span><\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td style=\"width: 116px\">temporal<\/td>\r\n<td style=\"width: 133px\">als, nachdem<\/td>\r\n<td style=\"width: 162px\">dann, darauf<\/td>\r\n<td style=\"width: 74.90625px\">nach<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td style=\"width: 116px\">kausal<\/td>\r\n<td style=\"width: 133px\">weil, da<\/td>\r\n<td style=\"width: 162px\">deswegen, deshalb<\/td>\r\n<td style=\"width: 74.90625px\">wegen<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<tr>\r\n<td style=\"width: 116px\">konzessiv<\/td>\r\n<td style=\"width: 133px\">obwohl<\/td>\r\n<td style=\"width: 162px\">trotzdem, dennoch<\/td>\r\n<td style=\"width: 74.90625px\">trotz<\/td>\r\n<\/tr>\r\n<\/tbody>\r\n<\/table>\r\n<\/div>","rendered":"<h1 style=\"text-align: justify\"><b><span>15 Das passive Partizip der Vorzeitigkeit (PPV)<\/span><\/b><\/h1>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><span lang=\"DE\">Das PPV ist die vierte Form der Stammformen. Wie der Name schon sagt, ist das PPV immer\u00a0<\/span><strong><span lang=\"DE\">passiv<\/span><\/strong><span lang=\"DE\" style=\"font-size: 1em\">\u00a0und\u00a0<\/span><strong><span lang=\"DE\">vorzeitig<\/span><\/strong><span lang=\"DE\" style=\"font-size: 1em\">\u00a0zu der Handlung des \u00fcbergeordneten Satzes.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<h2>15.1 Bildung<\/h2>\n<div>\n<p style=\"text-align: justify\">Grunds\u00e4tzlich wird das PPV gebildet, indem man ein Suffix an den Stamm des Verbs anf\u00fcgt:<\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff\">Stamm<\/span> + <span style=\"color: #ff0000\">t<\/span> + die Endungen us, a, um (Adjektivendungen der 1.\/2. Deklination)<\/p>\n<table style=\"border-collapse: collapse;width: 100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"width: 33.333333333333336%\"><span style=\"color: #0000ff\">clama<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span>t<span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span><\/span>us<\/td>\n<td style=\"width: 33.333333333333336%\"><span style=\"color: #0000ff\">clama<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span>t<span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">a<\/span><\/td>\n<td style=\"width: 33.333333333333336%\"><span style=\"color: #0000ff\">clama<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span>t<span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">u<\/span>m<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 33.333333333333336%\"><span style=\"color: #0000ff\">audi<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span>t<span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span><\/span>us<\/td>\n<td style=\"width: 33.333333333333336%\"><span style=\"color: #0000ff\">audi<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span>t<span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">a<\/span><\/td>\n<td style=\"width: 33.333333333333336%\"><span style=\"color: #0000ff\">audi<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span>t<span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">u<\/span>m<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Dabei kommt es teilweise zu Lautver\u00e4nderungen:<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: justify\">a) Die Verben der 2. Konjugation bilden das PPV auf -i-<span style=\"color: #ff0000\">t<\/span>-um:<em> <span style=\"color: #0000ff\">habi<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span>t<\/span>-um<\/em>, <em><span style=\"color: #0000ff\">moni<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span>t<span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">u<\/span>m<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">b) Bei manchen Verben f\u00e4llt der Vokal weg: <em><span style=\"color: #0000ff\">cap<\/span>\u00f8<span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span>t<span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">u<\/span>m<\/em>, <em><span style=\"color: #0000ff\">aper<\/span>\u00f8<span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span>t<span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">u<\/span>m<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">c) d + t oder t + t wird oft zu -ss-: <em><span style=\"color: #0000ff\">miss<\/span>-um<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">d) Die Mittelsilbenschw\u00e4chung (\u2192 L7) kommt oft in zusammengesetzten Verben vor: <em><span style=\"color: #0000ff\">interfec<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span>t<span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">um<\/span><\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">e) Bei wenigen Verben ist das PPV von einem anderen Stamm gebildet, zum Beispiel bei <em>ferre<\/em>:\u00a0<em><span style=\"color: #0000ff\">la<\/span><span style=\"color: #ff0000\"><span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span>t<span style=\"color: #333333\">&#8211;<\/span><\/span><span style=\"color: #333333\">u<\/span>m<\/em> und <em>tollere<\/em>: <em><span style=\"color: #0000ff\">subla<\/span>&#8211;<span style=\"color: #ff0000\">t<\/span>-um<\/em>.<\/p>\n<h2>15.2 Verwendung<\/h2>\n<p style=\"text-align: justify\">Das <span style=\"color: #ff0000\">PPV<\/span> kann wie ein Adjektiv mit einem Substantiv in jedem Kasus stehen. Dann nennt man es ein <strong>Participium coniunctum (PC)<\/strong>, weil es mit seinem <span style=\"color: #ff6600\">Bezugswort<\/span> (Subjekt, Objekt, Adverbiale) <strong>verbunden<\/strong> ist.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px;text-align: justify\"><em>Sabini <span style=\"color: #ff6600\">filias<\/span> <span style=\"color: #ff0000\">raptas<\/span> servare voluerunt.<\/em> \u2014 Die Sabiner wollten ihre <span style=\"color: #ff0000\">geraubten<\/span> <span style=\"color: #ff6600\">T\u00f6chter<\/span> retten.<\/p>\n<\/div>\n<h2 style=\"text-align: justify\">15.3 \u00dcbersetzung<\/h2>\n<div>\n<p style=\"text-align: justify\">Grunds\u00e4tzlich kann das PC auf f\u00fcnf verschiedene Weisen \u00fcbersetzt werden. Achte dabei immer auf das Zeitverh\u00e4ltnis: Das <span style=\"color: #ff0000\">PPV<\/span> steht vorzeitig zur Handlung des Pr\u00e4dikats.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\"><em>Antigona <span style=\"color: #ff0000\">capta<\/span> ad regem ducitur.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">w\u00f6rtlich: Die <span style=\"color: #ff0000\">gefangene<\/span> Antigone wird zum K\u00f6nig gef\u00fchrt.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">mit einem Relativsatz: Antigone, <span style=\"color: #ff0000\">die gefangen worden ist<\/span>, wird zum K\u00f6nig gef\u00fchrt.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">mit einem adverbialen Nebensatz:\u00a0<span style=\"text-align: initial;font-size: 1em\"><span style=\"color: #ff0000\">Als\/Weil sie gefangen worden ist<\/span>, wird Antigone zum K\u00f6nig gef\u00fchrt.<\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">mit zwei Haupts\u00e4tzen:\u00a0<span style=\"text-align: initial;font-size: 1em\"><span style=\"color: #ff0000\">Antigone ist gefangen worden.<\/span> Danach\/Deswegen wird sie zum K\u00f6nig gef\u00fchrt.<\/span><\/p>\n<p style=\"padding-left: 40px\">mit einem pr\u00e4positionalen Ausdruck:\u00a0<span style=\"text-align: initial;font-size: 1em\"><span style=\"color: #ff0000\">Nach ihrer Gefangennahme<\/span> wird Antigone zum K\u00f6nig gef\u00fchrt.<\/span><\/p>\n<p>Die Sinnrichtung muss zum Kontext passen.<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr class=\"shaded\">\n<td style=\"width: 116px\"><span style=\"color: #333333\">Sinnrichtung<\/span><\/td>\n<td style=\"width: 133px\"><span style=\"color: #333333\">Subjunktion<\/span><\/td>\n<td style=\"width: 162px\"><span style=\"color: #333333\">Adverb<\/span><\/td>\n<td style=\"width: 74.90625px\"><span style=\"color: #333333\">Pr\u00e4position<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 116px\">temporal<\/td>\n<td style=\"width: 133px\">als, nachdem<\/td>\n<td style=\"width: 162px\">dann, darauf<\/td>\n<td style=\"width: 74.90625px\">nach<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 116px\">kausal<\/td>\n<td style=\"width: 133px\">weil, da<\/td>\n<td style=\"width: 162px\">deswegen, deshalb<\/td>\n<td style=\"width: 74.90625px\">wegen<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 116px\">konzessiv<\/td>\n<td style=\"width: 133px\">obwohl<\/td>\n<td style=\"width: 162px\">trotzdem, dennoch<\/td>\n<td style=\"width: 74.90625px\">trotz<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n","protected":false},"author":700,"menu_order":6,"template":"","meta":{"pb_show_title":"on","pb_short_title":"","pb_subtitle":"","pb_authors":[],"pb_section_license":""},"chapter-type":[],"contributor":[],"license":[],"class_list":["post-140","chapter","type-chapter","status-publish","hentry"],"part":78,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dlf.uzh.ch\/openbooks\/amor\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/140"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dlf.uzh.ch\/openbooks\/amor\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters"}],"about":[{"href":"https:\/\/dlf.uzh.ch\/openbooks\/amor\/wp-json\/wp\/v2\/types\/chapter"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dlf.uzh.ch\/openbooks\/amor\/wp-json\/wp\/v2\/users\/700"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/dlf.uzh.ch\/openbooks\/amor\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/140\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2751,"href":"https:\/\/dlf.uzh.ch\/openbooks\/amor\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/140\/revisions\/2751"}],"part":[{"href":"https:\/\/dlf.uzh.ch\/openbooks\/amor\/wp-json\/pressbooks\/v2\/parts\/78"}],"metadata":[{"href":"https:\/\/dlf.uzh.ch\/openbooks\/amor\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapters\/140\/metadata\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dlf.uzh.ch\/openbooks\/amor\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=140"}],"wp:term":[{"taxonomy":"chapter-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/dlf.uzh.ch\/openbooks\/amor\/wp-json\/pressbooks\/v2\/chapter-type?post=140"},{"taxonomy":"contributor","embeddable":true,"href":"https:\/\/dlf.uzh.ch\/openbooks\/amor\/wp-json\/wp\/v2\/contributor?post=140"},{"taxonomy":"license","embeddable":true,"href":"https:\/\/dlf.uzh.ch\/openbooks\/amor\/wp-json\/wp\/v2\/license?post=140"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}